ABD Başkanı Donald Trump, NATO aracılığıyla Ukrayna’ya Patriot hava savunma sistemleri de dahil olmak üzere silah göndereceğini söyledi. Trump NBC News’e verdiği demeçte yeni bir anlaşmayla “Patriotları NATO’ya göndereceğiz ve daha sonra NATO bunları dağıtacak” dedi ve silahların parasını NATO’nun ödeyeceğini sözlerine ekledi.
Bu açıklama, Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky’nin silahların zamanında ulaşmasını sağlamak üzere Trump ile “olumlu bir diyalog” içinde olduklarını söylemesinin ardından geldi. Geçtiğimiz hafta Ukrayna şehirlerine yönelik Rus insansız hava aracı ve füze saldırılarının artmasının ardından 10 Patriot sistemi istediğini söyledi. NATO, aralarında ABD’nin de bulunduğu üyelerinin katkılarıyla finanse ediliyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio Cuma günü gazetecilere yaptığı açıklamada, Almanya ve İspanya’nın da aralarında bulunduğu ülkeleri, Ukrayna’ya daha hızlı ulaşabilecekleri için mevcut Patriot bataryalarından bazılarını teslim etmeye çağırdığını söyledi.
Rubio, “NATO müttefiklerimizi bu silahları sağlamaları için teşvik etmeye devam ettik… madem stoklarında var, o zaman ikame silahları satın alabilecekleri mali anlaşmalar yapabiliriz” dedi. ABD Savunma Bakanlığı’nın geçen hafta bazı kritik silahların sevkiyatını durdurması Kiev’de hava savunma sistemlerinin birkaç ay içinde tükenebileceği endişesine yol açtı. Duraklatıldığı bildirilen silahlar arasında Patriot önleme füzeleri ve hassas top mermileri de vardı. Ardından, Ukrayna bu hafta rekor sayıda insansız hava aracı saldırısına maruz kalırken, Trump daha fazla silah gönderileceğini söyledi: “Yapmak zorundayız… Şu anda çok ağır darbe alıyorlar.”
Zelensky, Patriot sistemlerini “hayatın gerçek koruyucuları” olarak tanımlayarak sevkiyatların devam etmesi çağrısında bulunmuştu. Salı gecesi Ukrayna 728 insansız hava aracı tarafından vuruldu ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Rusya’nın bu sayıyı 1.000’e çıkarmak istediği uyarısında bulundu. BM’ye göre Haziran ayında 232 kişinin ölümü ve 1,300’den fazla kişinin yaralanmasıyla Ukrayna’da son üç yılın en yüksek aylık sivil kayıpları yaşandı. New York Times’ın ismi açıklanmayan ABD’li yetkililere dayandırdığı haberine göre, daha önce İsrail’de bulunan bir Patriot bataryası ABD’de yenilendikten sonra Ukrayna’ya gönderilecek.
İsrail bataryası ile ilgili görüşmeler bir süredir devam ediyordu. Geçtiğimiz ay Kiev’den üst düzey bir yetkili bataryanın ABD’ye gönderildiğini ancak Ukrayna’nın hala teslim almayı beklediğini söylemişti. Patriot hava savunma bataryaları ve ateşledikleri önleme füzeleri, Ukrayna şehirlerinin, sivil ve askeri altyapısının Rus seyir ve balistik füze saldırılarına karşı savunulmasında kritik bir rol oynuyor.
Sovyet döneminden kalma S-300 karadan havaya füzeler ve Batı yapımı Nasam’larla (Ulusal Gelişmiş Karadan Havaya Füze Sistemi) birlikte Patriot’lar Ukrayna’nın, ordunun sıklıkla “katmanlı savunma” olarak adlandırdığı sistemi sürdürmesine yardımcı oluyor. Gelişmiş radarı, izleme ve yüksek önleme oranı ile Patriot, Ukrayna’nın Moskova’nın amansız bombardımanlarına karşı kendisini korumakta zorlanacağı son derece etkili bir silah.
Ancak füzeler dahil tek bir bataryası yaklaşık 1 milyar dolar (740 milyon sterlin) değerinde olan bu silah aynı zamanda göz kamaştırıcı derecede pahalı. Bu da Patriot sistemlerini kullanan Batılı ülkelerin neden bu sistemleri elden çıkarmak konusunda isteksiz davrandıklarını açıklamaya yardımcı oluyor. Ukrayna birlikleri bunları nasıl kullanacaklarını zaten biliyor.
Batı tarafından tedarik edilen ilk iki batarya Kiev’in aylar süren ricalarının ardından Nisan 2023’te geldi. Şu anda kullanımda olan sistemlerin tam sayısı yakından korunan bir sır. Ancak her ilave batarya Ukrayna’nın daha fazla şehri ve askeri üsler ve elektrik santralleri de dahil olmak üzere kilit tesisleri sistemin koruyucu şemsiyesi altına almasını sağlıyor.
Ukrayna çok büyük bir ülke. Hiçbir zaman her şeyi – ya da herkesi – koruyamayacaktır. Ancak Rus hava saldırılarının sıklığı ve boyutu arttıkça, Kiev’in Batılı müttefikleri ihtiyacın aciliyetini kabul etmiş görünüyor.
Ocak ayında Beyaz Saray’a yeniden girdiğinden beri Trump, ABD’nin Ukrayna’ya verdiği desteği azaltmaya çalışıyor.
Alman düşünce kuruluşu Kiel Enstitüsü’ne göre ABD, 2022’nin başı ile 2024’ün sonu arasında Ukrayna’ya en büyük askeri yardım kaynağıydı ve bu süre zarfında 69 milyar dolar (54,6 milyar sterlin) verdi.
Trump ayrıca NATO müttefiklerine GSYH’lerinden güvenlik ittifakına daha fazla pay ayırmaları için baskı yapıyor. Geçtiğimiz yıl tüm Avrupalı NATO üyeleri GSYİH’lerinin %2’sini savunmaya harcama taahhüdünde bulundu.
Rusya Şubat 2022’de Ukrayna’da geniş çaplı bir işgal başlattı. ABD iki ülkeyi savaşı sona erdirmek için bir anlaşmaya varmaya çağırıyor. Rubio gazetecilere yaptığı açıklamada Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov ile Perşembe günü Malezya’da düzenlenen bir toplantı sırasında “samimi” bir görüşme yaptıklarını söyledi.
Rubio, Trump’ın “barış görüşmelerinde ilerleme kaydedilmemesinden duyduğu hayal kırıklığını” ve “Rus tarafının bu çatışmayı sona erdirmek için daha fazla esneklik göstermemesinden duyduğu hayal kırıklığını” yineledi.
İkilinin çatışmanın nasıl sonuçlanabileceğine dair bazı yeni fikirler paylaştığını ve bunları Trump’a geri götüreceğini söyledi. Rubio, Trump’ın Pazartesi günü Rusya ile ilgili “önemli” bir açıklama yapacağını söylediği konu hakkında detay vermeyi reddetti.